W poprzedniej cz\u0119\u015bci om\u00f3wili\u015bmy og\u00f3lne znaczenie poj\u0119cia usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz pokazali\u015bmy, \u017ce s\u0105d nie akceptuje automatycznie ka\u017cdego wydatku przedstawionego przez rodzica. Wskazali\u015bmy te\u017c, \u017ce szczeg\u00f3lnie ostro\u017cnie oceniane s\u0105 koszty luksusowe, nadmierne, niewykazane albo takie, kt\u00f3re bardziej odzwierciedlaj\u0105 wybory \u017cyciowe opiekuna ni\u017c dobro dziecka.<\/p>\n
W tej cz\u0119\u015bci kontynuujemy temat i przechodzimy do kolejnych grup wydatk\u00f3w, kt\u00f3re w praktyce bardzo cz\u0119sto wywo\u0142uj\u0105 spory: koszt\u00f3w mieszkaniowych i wyposa\u017cenia domu, kredyt\u00f3w i po\u017cyczek, wakacji, rozrywki, zakupu drogich urz\u0105dze\u0144 oraz utrzymania zwierz\u0105t. To w\u0142a\u015bnie tu najcz\u0119\u015bciej wida\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy rzeczywistym domowym bud\u017cetem a tym, co s\u0105d jest got\u00f3w uzna\u0107 za element obowi\u0105zku alimentacyjnego.<\/p>\n
Jednym z najbardziej problematycznych obszar\u00f3w s\u0105 wydatki zwi\u0105zane z mieszkaniem. Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce dziecko ma prawo do odpowiednich warunk\u00f3w mieszkaniowych, a wi\u0119c udzia\u0142 w czynszu, mediach, ogrzewaniu czy podstawowych kosztach lokalu mo\u017ce zosta\u0107 uwzgl\u0119dniony przy ustalaniu aliment\u00f3w. Co innego jednak udzia\u0142 dziecka w zwyk\u0142ych kosztach utrzymania miejsca zamieszkania, a co innego obci\u0105\u017canie drugiego rodzica kosztami remont\u00f3w, modernizacji, zakupu wyposa\u017cenia czy podnoszenia standardu mieszkania.<\/p>\n
S\u0105dy zwykle nie akceptuj\u0105 pr\u00f3b przerzucania na zobowi\u0105zanego do aliment\u00f3w wydatk\u00f3w takich jak remont kuchni, wymiana armatury, zakup mebli, naczy\u0144, element\u00f3w dekoracyjnych, dywan\u00f3w, sprz\u0119tu AGD albo innych koszt\u00f3w, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 ca\u0142emu gospodarstwu domowemu, a nie dziecku w spos\u00f3b bezpo\u015bredni i proporcjonalny. Tego rodzaju nak\u0142ady s\u0105 najcz\u0119\u015bciej traktowane jako koszty prowadzenia domu przez rodzica, a nie jako samodzielna, usprawiedliwiona potrzeba dziecka.<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce s\u0105d ca\u0142kowicie pomija fakt, i\u017c dziecko mieszka w danym lokalu. Uwzgl\u0119dnia jednak zwykle tylko jego rozs\u0105dny udzia\u0142 w bie\u017c\u0105cych kosztach mieszkania, a nie pe\u0142ne skutki decyzji inwestycyjnych podejmowanych przez opiekuna.<\/p>\n
W praktyce bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 argument, \u017ce skoro rodzic sprawuj\u0105cy opiek\u0119 nad dzieckiem sp\u0142aca kredyt, to rata powinna zosta\u0107 uwzgl\u0119dniona przy ustalaniu aliment\u00f3w. Takie rozumowanie jest jednak co do zasady zbyt daleko id\u0105ce. Orzecznictwo wyra\u017anie pokazuje, \u017ce obowi\u0105zek sp\u0142aty zobowi\u0105za\u0144 kredytowych jest z zasady niezale\u017cny od obowi\u0105zku alimentacyjnego.<\/p>\n
W wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z 30 czerwca 2021 r., I NSNc 79\/20, wskazano jednoznacznie, \u017ce co do zasady obowi\u0105zek sp\u0142aty zobowi\u0105za\u0144 kredytowych jest niezale\u017cny od obowi\u0105zku alimentacyjnego i nie mo\u017ce stanowi\u0107 podstawy do uchylania si\u0119 od jego wykonania<\/b>.\u2077 S\u0105d Najwy\u017cszy podkre\u015bli\u0142 przy tym, \u017ce nawet trudna sytuacja materialna rodzica nie zwalnia go z obowi\u0105zku \u015bwiadczenia aliment\u00f3w na rzecz dziecka, a rodzic ma obowi\u0105zek dzieli\u0107 si\u0119 z dzieckiem nawet bardzo skromnymi dochodami.\u2078<\/p>\n
To nie oznacza jednak, \u017ce kredyt jest zawsze ca\u0142kowicie irrelewantny. Je\u017celi zosta\u0142 zaci\u0105gni\u0119ty na zaspokojenie podstawowych potrzeb mieszkaniowych rodziny i rzeczywi\u015bcie s\u0142u\u017cy dziecku, mo\u017ce po\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na ocen\u0119 sytuacji ekonomicznej rodzica. Nadal jednak nie jest to prosta zasada: \u201emam rat\u0119, wi\u0119c nale\u017c\u0105 mi si\u0119 wy\u017csze alimenty\u201d albo \u201emam rat\u0119, wi\u0119c mog\u0119 p\u0142aci\u0107 mniej\u201d. S\u0105d bada cel kredytu, jego racjonalno\u015b\u0107 i zwi\u0105zek z dobrem dziecka.<\/p>\n
Najmniejsze szanse na uwzgl\u0119dnienie maj\u0105 kredyty konsumpcyjne, zaci\u0105gni\u0119te na zakup d\u00f3br niekoniecznych, popraw\u0119 komfortu \u017cycia doros\u0142ego albo finansowanie jego prywatnych decyzji. Tego typu zobowi\u0105zania zwykle nie s\u0105 traktowane jako usprawiedliwione potrzeby dziecka.<\/p>\n
Dziecko ma prawo do wypoczynku, rekreacji i uczestniczenia w \u017cyciu spo\u0142ecznym. Wynika to zar\u00f3wno z praktyki orzeczniczej, jak i z pogl\u0105d\u00f3w doktryny. Komentarz do art. 135 k.r.o. zalicza do usprawiedliwionych potrzeb ma\u0142oletniego r\u00f3wnie\u017c wydatki zwi\u0105zane z wypoczynkiem, rozrywk\u0105, wyj\u015bciami do kina, teatru, aktywno\u015bci\u0105 sportow\u0105 czy zakupem sprz\u0119tu rekreacyjnego.\u2079<\/p>\n
Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cdy model wypoczynku dziecka zostanie zaakceptowany przez s\u0105d. Co do zasady s\u0105dy uwzgl\u0119dniaj\u0105 potrzeb\u0119 zapewnienia dziecku wakacji i atrakcji odpowiednich do wieku, ale ostro\u017cnie podchodz\u0105 do kosztownych, luksusowych wyjazd\u00f3w, zw\u0142aszcza gdy pozostaj\u0105 one poza realnymi mo\u017cliwo\u015bciami finansowymi zobowi\u0105zanego. W praktyce znacznie \u0142atwiej obroni\u0107 koszty umiarkowanego wypoczynku ni\u017c ekskluzywne zagraniczne wakacje w wysokim standardzie.<\/p>\n
Wyj\u0105tkiem mo\u017ce by\u0107 sytuacja, w kt\u00f3rej taki poziom \u017cycia odpowiada rzeczywistemu standardowi funkcjonowania rodziny i mo\u017cliwo\u015bciom maj\u0105tkowym rodzic\u00f3w. Wtedy zasada r\u00f3wnej stopy \u017cyciowej mo\u017ce przemawia\u0107 za szerszym uj\u0119ciem koszt\u00f3w wypoczynku. Nadal jednak kluczowe pozostaj\u0105 proporcja i rozs\u0105dek.<\/p>\n
W praktyce s\u0105dy sceptycznie patrz\u0105 r\u00f3wnie\u017c na pr\u00f3by zaliczania do koszt\u00f3w utrzymania dziecka wydatk\u00f3w na bardzo drogi sprz\u0119t elektroniczny, najnowsze telefony, konsole, drony czy inne przedmioty, kt\u00f3re maj\u0105 bardziej charakter atrakcyjnego dodatku ni\u017c realnej potrzeby. Szczeg\u00f3lnie ostro\u017cnie oceniane s\u0105 one wtedy, gdy dziecko jest ma\u0142e, a rodzic nie potrafi przekonuj\u0105co wyja\u015bni\u0107, dlaczego konkretny zakup by\u0142 potrzebny w\u0142a\u015bnie temu dziecku i w\u0142a\u015bnie w takim standardzie.<\/p>\n
S\u0105d nie ignoruje oczywi\u015bcie faktu, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne dziecko korzysta z telefonu, komputera czy internetu. Mo\u017ce wi\u0119c zaakceptowa\u0107 rozs\u0105dny koszt takich wydatk\u00f3w. Problem pojawia si\u0119 wtedy, gdy zakres i warto\u015b\u0107 zakup\u00f3w wyra\u017anie przekraczaj\u0105 granice zwyk\u0142ej potrzeby edukacyjnej, komunikacyjnej czy rozwojowej.<\/p>\n
W wyroku S\u0105du Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej z 3 sierpnia 2020 r., III RC 136\/19, s\u0105d podkre\u015bli\u0142, \u017ce przy ocenie usprawiedliwionych potrzeb trzeba bra\u0107 pod uwag\u0119 zar\u00f3wno ich rodzaj, jak i mo\u017cliwo\u015bci finansowe zobowi\u0105zanego. W realiach tej sprawy s\u0105d nie zaakceptowa\u0142 m.in. dziennego kieszonkowego w wysoko\u015bci 10 z\u0142, wysokich koszt\u00f3w kosmetyk\u00f3w i odzie\u017cy, wskazuj\u0105c, \u017ce nie mo\u017cna wymaga\u0107 od pozwanej finansowania takich wydatk\u00f3w na poziomie przekraczaj\u0105cym jej realne mo\u017cliwo\u015bci.\u00b9\u2070<\/p>\n
To bardzo wa\u017cny wniosek praktyczny. Ten sam wydatek w jednej sprawie mo\u017ce zosta\u0107 uznany za usprawiedliwiony, a w innej \u2013 za wyg\u00f3rowany. O wszystkim decyduje kontekst: sytuacja dziecka, standard \u017cycia rodzic\u00f3w, ich zarobki, miejsce zamieszkania, \u015brodowisko i ca\u0142o\u015b\u0107 okoliczno\u015bci sprawy.<\/p>\n
Na ko\u0144cu warto wspomnie\u0107 o kosztach utrzymania zwierz\u0105t domowych. Z perspektywy emocjonalnej pies, kot czy inne zwierz\u0119 mo\u017ce by\u0107 dla dziecka bardzo wa\u017cne. Z perspektywy alimentacyjnej s\u0105dy na og\u00f3\u0142 nie traktuj\u0105 jednak wydatk\u00f3w na karm\u0119, leczenie weterynaryjne, akcesoria czy piel\u0119gnacj\u0119 zwierz\u0119cia jako podstawowego elementu koszt\u00f3w utrzymania dziecka.<\/p>\n
Nie oznacza to, \u017ce taki wydatek nigdy nie mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 w opisie sytuacji \u017cyciowej dziecka. W praktyce jednak bardzo rzadko b\u0119dzie mia\u0142 on istotne znaczenie dla ustalenia wysoko\u015bci aliment\u00f3w, poniewa\u017c nie jest postrzegany jako koszt bezpo\u015brednio s\u0142u\u017c\u0105cy zaspokajaniu podstawowych lub typowych potrzeb ma\u0142oletniego.<\/p>\n
Najwa\u017cniejszy praktyczny wniosek jest taki, \u017ce w sprawach alimentacyjnych nie wygrywa najd\u0142u\u017csza lista wydatk\u00f3w, lecz ta, kt\u00f3ra jest racjonalna, sp\u00f3jna, udokumentowana i rzeczywi\u015bcie powi\u0105zana z potrzebami dziecka<\/b>. S\u0105d oddziela koszty dziecka od koszt\u00f3w \u017cycia doros\u0142ego, inwestycji mieszkaniowych, prywatnych decyzji finansowych rodzica czy wydatk\u00f3w o charakterze luksusowym.<\/p>\n
Dlatego warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce najlepiej broni\u0105 si\u0119 wydatki podstawowe, systematyczne, zdrowotne, edukacyjne i rozwojowe, odpowiednio wykazane dokumentami oraz osadzone w realiach konkretnej rodziny. Im bardziej dany koszt przypomina wydatek presti\u017cowy, okazjonalny, zawy\u017cony albo s\u0142abo udowodniony, tym wi\u0119ksze ryzyko, \u017ce s\u0105d go pominie albo znacz\u0105co ograniczy.<\/p>\n
\u00b9 A. Kawa\u0142ko, H. Witczak, komentarz do art. 135 k.r.o. [w:] Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy. Komentarz<\/i>, wyd. II, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2025.
\n\u00b2 Wyrok SN z 21.05.1975 r., III CRN 72\/75.
\n\u00b3 A. Kawa\u0142ko, H. Witczak, komentarz do art. 135 k.r.o.
\n\u2074 Tam\u017ce.
\n\u2075 Wyrok SR w Pruszkowie z 20.07.2018 r., III RC 173\/18.
\n\u2076 A. Kawa\u0142ko, H. Witczak, komentarz do art. 135 k.r.o.
\n\u2077 Wyrok SN z 30.06.2021 r., I NSNc 79\/20.
\n\u2078 Tam\u017ce.
\n\u2079 A. Kawa\u0142ko, H. Witczak, komentarz do art. 135 k.r.o.
\n\u00b9\u2070 Wyrok SR w Ostrowi Mazowieckiej z 03.08.2020 r., III RC 136\/19.<\/p>\n
Chcesz wiedzie\u0107 wi\u0119cej? <\/em>Zapraszamy do kontaktu!<\/em><\/a><\/p>\n Zdj\u0119cie:<\/strong> unsplash.com<\/a><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"