Autor: Michał Walczak

Sprawy spadkowe, w których uczestniczą małoletnie dzieci, bardzo często stają się polem napięć i konfliktów między rodzicami. Emocje związane ze śmiercią bliskiej osoby, obawa przed długami spadkowymi, a nierzadko również trudne relacje między samymi rodzicami sprawiają, że decyzje dotyczące majątku dziecka przestają być oczywiste.

Jednym z najbardziej problematycznych momentów jest sytuacja, w której dziecko zostaje powołane do spadku, a rodzice nie potrafią osiągnąć porozumienia co do tego, czy spadek w jego imieniu należy odrzucić. W takich przypadkach prawo nie pozostawia tej decyzji wyłącznie w rękach jednego z rodziców, wprowadzając mechanizmy mające zabezpieczyć interes dziecka przed skutkami rodzinnego sporu.

Czytaj dalej „Odrzucenie spadku w imieniu dziecka a konflikt rodziców – granice decyzyjności i rola sądu.”

Podział majątku po rozwodzie to jedna z najbardziej konfliktowych kwestii, jakie pojawiają się między byłymi partnerami. Choć niektórym osobom wydaje się, że „majątek dzieli się po prostu na pół”, w praktyce sytuacja bywa znacznie bardziej złożona. Emocje, różnice w nakładach finansowych, wieloletnia praca jednego z małżonków w domu czy odmienne spojrzenie na to, kto w jakim stopniu „dołożył się” do wspólnego dorobku — wszystko to sprawia, że byli małżonkowie często nie wiedzą, jakie zasady przewiduje prawo i jak rzeczywiście ustala się udziały w majątku wspólnym. Tymczasem kodeks rodzinny i opiekuńczy zawiera zarówno jasną regułę, jak i możliwość jej zmodyfikowania w wyjątkowych sytuacjach.

Czytaj dalej „Udziały małżonków w majątku wspólnym oraz ustalenie nierównych udziałów – zasady, postępowanie i skutki”

W sprawach rozwodowych często pojawia się pytanie, czy przebaczenie współmałżonkowi może mieć wpływ na orzeczenie o winie za rozkład pożycia. To temat, w którym prawo styka się z emocjami, a granica między takim gestem a jego skutkami prawnymi bywa wyjątkowo cienka. Czy „puszczenie w niepamięć” dawnych przewinień naprawdę pozbawia je znaczenia przed sądem?

Choć instytucja przebaczenia nie została wprost uregulowana w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to orzecznictwo sądów pokazuje, że jej znaczenie bywa decydujące dla ustalenia winy za rozkład pożycia małżeńskiego.

Czytaj dalej „Przebaczenie a wina w rozwodzie – jak sądy oceniają skutki wybaczenia małżonkowi?”

Dziecko, jako podmiot szczególnej troski państwa, korzysta z ochrony o charakterze konstytucyjnej. Art. 72 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że „Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka”, a w ust. 3 dodaje, iż „organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i – w miarę możliwości – uwzględnienia zdania dziecka”.

Ten przepis nie jest jedynie pustą deklaracją – jego urzeczywistnieniem są między innymi art. 216¹ i art. 576 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego, które nadają dziecku prawo do zabrania głosu w sprawach, które bezpośrednio go dotyczą.

W pierwszej kolejności trzeba podkreślić iż, wysłuchanie dziecka nie jest przesłuchaniem. To nie kolejny dowód w sprawie, ale sposób, by zapewnić dziecku możliwość wyrażenia opinii – w bezpiecznych, przyjaznych warunkach. Jak zauważa Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, „wysłuchanie nie zmierza do uzyskania materiału dowodowego (…), lecz do ustalenia zdania dziecka i wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego jego opinię oraz dobro”.

Czytaj dalej „Wysłuchanie dziecka w postępowaniu sądowym – głos najmłodszych w świetle art. 216¹ i 576 KPC”

W świadomości społecznej, budowanej przez filmy i seriale, prywatny detektyw jawi się jako osoba, kto może niemal wszystko: założyć podsłuch, włamać się na konto pocztowe, zamontować GPS w samochodzie czy potajemnie nagrywać rozmowy. W rzeczywistości rzeczywiste uprawnienia detektywa są znacznie bardziej ograniczone. Co więcej, przekroczenie granic prawa może skutkować nie tylko odpowiedzialnością samego detektywa, ale również osoby, która zleciła wykonanie takich działań.

Czytaj dalej „Detektyw w sprawie rozwodowej – granice prawa i odpowiedzialności.”

Prawo rodzinne w Polsce opiera się na fundamentalnej zasadzie — dobro dziecka zawsze ma pierwszeństwo. To ono wyznacza granice dla decyzji sądu w sprawach rodzinnych. Z tego powodu ustawodawca przewidział w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (KRO) szczególne regulacje dotyczące kontaktów z dzieckiem. Z jednej strony, mamy przepisy pozwalające ograniczyć albo wręcz zakazać kontaktów (art. 113³ KRO), jeśli stanowią one zagrożenie dla prawidłowego rozwoju małoletniego. Z drugiej — art. 113⁵ KRO daje sądom narzędzie do korygowania wcześniejszych decyzji, gdy dane okoliczności ulegną zmianie.

Czytaj dalej „Zmiana rozstrzygnięcia o kontaktach z dzieckiem: przesłanki, praktyka, wnioski.”

Rozstanie rodziców nie powinno oznaczać separacji dziecka z jednym z nich. Niezależnie od tego, czy kontakty z dzieckiem zostały ustalone przez sąd, czy w drodze ugody – powinny być realizowane. Najczęściej problemy dotyczą sytuacji, w których jedno z rodziców utrudnia drugiemu kontakt z dzieckiem. W takiej sytuacji prawo przewiduje konkretne środki nacisku – np. zagrożenie sankcją pieniężną.

Ale co w sytuacji odwrotnej? Co, jeśli to rodzic uprawniony do kontaktu nie chce go realizować – nie przychodzi na spotkania lub ignoruje ustalone terminy? Czy druga strona – najczęściej rodzic sprawujący opiekę – pozostaje wtedy bez narzędzi prawnych, które pozwolą mu chronić jego dziecko? Czy sąd może w takiej sytuacji ukarać rodzica, który „nie chce skorzystać z przysługującego mu prawa”?

Na te pytania odpowiedział Sąd Najwyższy w niezwykle ważnej uchwale z dnia 13 kwietnia 2022 r. (sygn. III CZP 76/22), analizując, jak interpretować art.  598(15) § 2 Kodeksu postępowania cywilnego.

Czytaj dalej „Czy rodzic może zignorować ustalone kontakty z dzieckiem bez konsekwencji? ”

Wielu z nas zakłada, że skoro w małżeństwie „wszystko jest wspólne”, to i każda złotówka z pensji współmałżonka zgodnie z literą prawa, trafia automatycznie do majątku wspólnego. Na pierwszy rzut oka wydaje się to logiczne – przecież oboje małżonkowie tworzą  gospodarstwo domowe – dzielą rachunki, wydatki i cele. Ale czy zawsze taka sytuacja ma miejsce? Czy każda część wynagrodzenia za pracę rzeczywiście staje się majątkiem wspólnym?

Odpowiedź – jak to bywa w prawie – brzmi: „to zależy”. Co do zasady wynagrodzenie jednego z małżonków faktycznie zasila majątek wspólny, ale od tej reguły są wyjątki. A jeden z nich był osią sporu w sprawie, którą rozpatrywał Sąd Rejonowy w Łodzi. Konflikt ten orbitował wobec następującego pytania – czy skoro pożyczkę mieszkaniową spłacano bezpośrednio z pensji żony – jeszcze zanim fizycznie trafiła do jej kieszeni – to środki te faktycznie były już majątkiem wspólnym. Czy może jednak pozostały jej majątkiem osobistym?

Czytaj dalej „Czy wynagrodzenie jednego z małżonków zawsze wchodzi do majątku wspólnego?”

Kiedy nad małżeństwem zaczynają się zbierać ciemne chmury zwiastujące niechybny rozpad związku, małżonkowie często podejmują działania, które mogą być impulsywne, nieracjonalne lub po prostu nieprzewidywalne. Nie jest rzadkością, że już na etapie przygotowań do sprawy rozwodowej jeden z małżonków podejmuje samodzielną decyzję o „wypłaceniu” środków zgromadzonych na wspólnym rachunku bankowym – nierzadko bez wiedzy i zgody drugiej strony. Podczas spotkań z klientami regularnie spotykamy się z pytaniami: „Czy to było legalne?”, „Co teraz zrobić?” i „Czy mogę odzyskać te pieniądze?”. Poniżej wyjaśniamy, jak takie działania oceniają sądy i jakie konsekwencje może nieść za sobą takie samowolne „sięgnięcie” po środki z majątku wspólnego.

Czytaj dalej „Małżonek zabrał pieniądze z konta –  czyli o przywłaszczeniu majątku wspólnego przez żonę/męża słów kilka.”

Chociaż orzeczenie eksmisji jednego z małżonków w ramach postępowania rozwodowego jest możliwe, może być one zastosowane wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. W niniejszym artykule wyjaśniamy, kiedy sąd może orzec o eksmisji podczas rozwodu, opierając się na wyroku Sądu Najwyższego oraz stanowiskach doktryny, które w sposób przystępny wyjaśnią nam tę kwestię.

Czytaj dalej „Orzeczenie eksmisji małżonka w ramach postępowania rozwodowego.”